Wizyta w Polsce delegacji monitoringowej CLRAE

5-7 czerwca 2018 r., Warszawa

CLARE patrzy
Przestrzeganie przez polskie władze zapisów Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego jest przedmiotem zainteresowania Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy. O zmianach na gorsze, jakie w ciągu ostatnich dwóch lat w tym kontekście zaszły w sytuacji polskich samorządów członkowie misji monitorującej CLRAE dyskutowali 5 czerwca br. w Warszawie z przedstawicielami ogólnopolskich organizacji samorządowych. Raport z tej wizyty sformułowany zostanie jesienią br., a rekomendacje przedstawione będą na początku 2019 r. 

IMG 0861 1

Szczególnie uważnie przyglądano się kwestiom finansowym polskich samorządów  oraz kompetencjom zarówno jednostek samorządu terytorialnego, jak i stowarzyszeń samorządowych oraz ich współpracy z rządem. Omawiano także zasady współpracy instytucji samorządowych z instytucjami państwa,  w tym szczególnie mechanizmy konsultowania z samorządami projektów ustaw w sprawach, które ich dotyczą. Analizowano kwestie nadzoru nad działalnością samorządów terytorialnych, zasady wyborów na stanowiska samorządowe oraz wynagradzania pracowników w jst. Dyskutowano też na temat prawnej ochrony  samorządu w Polsce.
Członkowie misji monitorującej zainteresowani byli tymi reformami w Polsce, które wdrożone zostały w ciągu ostatnich dwóch lat i miały negatywny wpływ na samorządność oraz instytucje samorządowe w naszym kraju.
- Nie zgadzam się z tezą, że zawsze było źle i teraz też jest źle  - powiedział Olgierd Geblewicz, Prezes Związku Województw RP i Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego. – W Polsce po roku 1989 nie było ekipy, która przynajmniej w jakimś małym fragmencie nie decentralizowałaby polskiej rzeczywistości. Jedne robiły to w niewielkim zakresie, inne bardzo śmiało, oddając wiele kompetencji samorządom.
Odnosząc się to finansów, Olgierd Geblewicz zwrócił uwagę, że sytuacja w tym zakresie polskich samorządów nigdy nie była różowa i zawsze dochodziło do sporów między samorządem a rządem oraz pomiędzy poszczególnymi samorządami czy grupami samorządów. Niepokojące jest, że w ciągu trzech ostatnich lat - pomimo bardzo dobrej koniunktury gospodarczej - Polska ma jeden z najwyższych deficytów w Europie. Jednak jest to deficyt budżetu państwa, a nie samorządów. Samorządy bowiem - po zsumowaniu ich wyników – nie tylko nie mają deficytu, ale też wykazują nadwyżkę. To zaś jest pochodną mądrego gospodarowania władz lokalnych i regionalnych, które nie zadłużają się jeśli nie muszą. Ewentualne zaś, chwilowe deficyty są pochodną realizowanych inwestycji.
- Sytuacja w odniesieniu do samorządów po roku 2015, pomimo że nie odnosi się wprost do finansów, zmieniła się radykalnie – mówił Olgierd Geblewicz. – Jesteśmy bowiem permanentnie celem ataków większości rządzącej.
Najbardziej odczuwalnym tego efektem jest odbieranie samorządom kompetencji i postępująca recentralizacja kraju. Niepokojące są też próby ograniczania bądź wręcz uniemożliwiania samorządom podejmowania własnych decyzji, a także dokuczliwe kontrolowanie bieżącej działalności.
- Po Trybunale Konstytucyjnym i sądach zostały jeszcze trzy obszary, niezależne od władzy. To jest samorząd, prywatne media oraz organizacje pozarządowe. Ponieważ wybory samorządowe za pasem, rządzący próbują przejąć samorządy albo przynajmniej ich kompetencje – ocenił Olgierd Geblewicz.

IMG 0869 1

__________
Przedstawiciele Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy (CLRAE) obecni na spotkaniu 5 czerwca 2018 r. z przedstawicielami polskich ogólnopolskich organizacji samorządowych:

  • David Baro Riba, Burmistrz La Massana, Andora, członek Komitetu Monitorującego CLRAE, sprawozdawca Izby Władz Lokalnych
  • Pascal Mangin, radny regionu Alsace -Champagne-Ardenne-Lorraine, Francja, członek Komitetu Monitorującego CLRAE, sprawozdawca Izby Regionów
  • prof. Tania Groppi, ekspert, Grupa Niezależnych Ekspertów w ramach Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, Włochy
  • Svitlana Pereverten, współsekretarz Komitetu Monitorującego CLRAE

Związek Województw RP podczas spotkania 5 czerwca br. reprezentowali:  
Olgierd Geblewicz, Prezes Związku Województw RP, Marszałek Woj. Zachodniopomorskiego
Bernadeta Hordejuk, członek polskiej delegacji do CLRAE, radna sejmiku woj. warmińsko-mazurskiego

__________
Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy CLARE jest częścią Rady Europy i trzecim filarem jej funkcjonowania. Pierwszym jest filar rządkowy, którego instytucją jest Komitet Ministrów, drugim zaś - Zgromadzenie Parlamentarne  Rady Europy.
CLARE reprezentuje ok. 200 tys. samorządów, które funkcjonują we wszystkich 47 państwach członkowskich Rady Europy. Podstawą jego działalności jest Europejska Karta Samorządu Terytorialnego - dokument mający wartość traktatu międzynarodowego.
Zasadą jest, że co jakiś czas sprawdza się, czy zapisy zawarte w Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego są przestrzegane przez państwa, które się pod nią podpisały. W tym celu organizowane są misje monitorujące, których zadaniem jest sporządzenie stosownego raportu. Dokument ten jest potem przedmiotem debaty w organach Kongresu, w szczególności w komisji ds. monitoringu. Ta kieruje swoją ocenę do Sesji Plenarnej CLARE, który następnie podejmuje decyzję w sprawie tegoż sprawozdania. W jej efekcie powstaje rekomendacja z uwagami, adresowana do Komitetu Ministrów Rady Europy oraz do państwa, które było weryfikowane.
Polska podpisała i ratyfikowała Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego w roku 1993 i od tego momentu misje monitorujące zorganizowano dwukrotnie – w roku 2002 i 2015.
Obecna Misja o odbywa się w Polsce krótko po poprzedniej i to jest rzadkie zjawisko. Powodem tego są informacje, jakie wpłynęły do struktur Kongresu ze strony polskich samorządów w kontekście aktualnej sytuacji w Polsce. Pojawiły się obawy co do pogarszającej się sytuacji samorządów w Polsce, zwłaszcza co do relacji między samorządami a organami władzy centralnej.
Misja monitorująca CLARE działa w Polsce za wiedzą i przy aprobacie polskiego rządu.

(aw)