VII Forum Regionów Polski i Chorwacji

10–13 kwietnia 2018 r.
Poreč, Chorwacja

Wspólna strategia do 2030 roku

Tegoroczne Forum Regionów Polski i Chorwacji zdeterminował temat zrównoważonego rozwoju i strategicznego myślenia o rozwoju regionów w ramach kolejnej perspektywy finansowej. Rozmowy o nowym budżecie unijnym już się rozpoczęły, dlatego wspólne stanowiska i budowanie sojuszy jest potrzebne obu krajom, w sposób szczególny.

VII Forum Regionów Polski i Chorwacji odbyło się w miejscowości Poreč w regionie Żupanii Istryjskiej. Przez kilka dni w Istarskiej sabornica czyli Sali Posiedzeń Istrii, przedstawiciele  Chorwackiego Związku Żupani i Związku  Województw Rzeczypospolitej Polskiej dyskutowali m.in. o planowaniu rozwoju polskich i chorwackich regionów do 2030 roku, zrównoważonym rozwoju poprzez wspieranie obszarów wiejskich, inwestycjach oraz edukacji i kulturze w regionach.
Otwierając Forum, Przewodniczący Chorwackiego Związku Województw Goran Pauk zwrócił uwagę na wieloletnią przyjaźń pomiędzy Chorwacją a Polską, która przynosi wymierne korzyści:
– Muszę pochwalić naszą współpracę, ponieważ ona podnosi znaczenie Chorwacji na arenie międzynarodowej. Wykorzystujemy Polskie doświadczenie, patrzymy na wasze dobre modele, dlatego dzisiaj chcemy rozmawiać o  inwestycjach regionalnych, edukacji i kulturze, myśląc o przyszłości po roku 2020.
O wyjątkowej relacji pomiędzy naszymi krajami, ale i dzielących nas różnicach, które pojawiły się ciągu siedmiu ostatnich lat, mówił Prezes Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej Olgierd Geblewicz:
- Teoretycznie wiele nas dzieli, ale gdy zaczynamy rozmawiać, to łączących nas tematów jest bardzo dużo. Zapewne niektórzy z was pamiętają nasze pierwsze spotkanie w 2011 roku. Polskie regiony były na półmetku kolejnej unijnej pespektywy finansowej a chorwackie żupanie dopiero przygotowywały się do wejścia do Unii Europejskiej. Od tego momentu rozmawiamy i wiemy jak wspólnie się rozwijać, jak uczyć się od siebie nawzajem, chociaż za każdym razem ta dyskusja jest z innej perspektywy. Teraz także, ponieważ myślimy o sytuacji po 2020 roku. Zastanawiamy się jak zachęcać nasze regiony do budowy nowych strategii, skąd czerpać nowe pomysły. Wiemy, że budżet unijny będzie inny, że nastąpią pewne cięcia. Dlatego tak ważne jest  obecnie budowanie sojuszy i wspieranie się na wspólnym unijnym podwórku.

Plan rozwoju polskich i chorwackich regionów do 2030 roku
Fundusze unijne i ich wpływ rozwój regionów był głównym tematem otwierającego Forum panelu, do którego wprowadzenie wygłosił Jacek Protas, Poseł na Sejm RP i Wiceprzewodniczący Polsko-chorwackiej grupy parlamentarnej. Jacek Protas zwrócił uwagę na różnice w rozwoju pomiędzy regionami:
- Niektóre regiony nie nadążają i to jest właśnie wyzwanie dla samorządów. Umiejętność planowania i zarządzania strategicznego, a także szybkie reagowanie i sprawne budowanie kompromisów zależy od poziomu przygotowania samorządów.
Według Jacka Protasa ważnym czynnikiem determinującym rozwój jest także budowanie potencjału kadrowego. Niestety, problem związany z demografią często pojawiał się podczas całego Forum. Okazuje się, że sytuacja demograficzna w Chorwacji jest podobna do Polskiej, dodatkowo problem braku rąk do pracy w Chorwacji pogłębiają dysproporcje w wynagrodzeniach. Wiele osób podejmuje decyzje o wyjeździe do pracy w Austrii  lub Niemiec.
O znaczeniu decentralizacji i ciągle pojawiających się rozbieżnościach w wizji  reformy administracyjnej mówiła w kontekście wykorzystywania środków unijnych Kristina Bilić podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego i Funduszy unijnych. Obecny poziom absorpcji środków z programów operacyjnych jest na poziomie 40 proc. ministerstwo opracowało plan, który zakłada wykorzystanie całej puli środków do końca perspektywy finansowej. Chorwaccy uczestnicy tego panelu wskazywali na nierówności poszczególnych żupani w udziale w programach unijnych, co jeszcze bardziej pogłębia dystans. Jednym z pomysłów na równomierny rozwój są dodatkowe punkty dla regionów słabo rozwiniętych.
W odpowiedzi na dylematy strony Chorwackiej głos zabrał Prezes Olgierd Geblewicz, pokazując specyfikę i różnorodność Polskich regionów:
– Mamy wiele biednych regionów, jednak różnica między nami polega na tym, że my sami jako województwa mogliśmy negocjować środki. Ważnym rozwiązaniem był program Polityki miejskiej i Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. To narzędzie pozwala na budowanie partnerstw jednostek samorządu terytorialnego miast i obszarów powiązanych z nimi funkcjonalnie realizują wspólne przedsięwzięcia.
„Zrównoważony rozwój poprzez wsparcie obszarów wiejskich” to jeden z paneli, który dostarczył wielu interesujących danych. Przykładem może być sytuacja rolnictwa chorwackiego, które wytwarza i dostarcza produkty jedynie na rynek wewnętrzny. Dodatkowym problemem jest są kwestie związane z inwestycjami w małe rolnictwo np. sprawy dotyczące nawadniania. Diagnozą na problemy odnoszące się do obszarów wiejskich była propozycja tworzenia klastrów. W Polsce to rozwiązania sprawdza się bardzo dobrze, chociaż widać zdecydowaną różnicę w strukturze rolnictwa polskiego, które w związku z dopłatami bezpośrednimi, mocno ograniczyło małe gospodarstwa wiejskie. Podczas tej debaty głos zabrał wicemarszałek województwa zachodniopomorskiego Jarosław Rzepa, który podzielił się refleksjami związanymi z koniecznością ciągłej ewaluacji, także odnoszącej się do przygotowania rolników.

Oświata i kultura
Temat środków unijnych i zrównoważonego rozwoju dominował podczas całego Forum, mimo to nie zabrakło dyskusji o poziomie edukacji. Doświadczenia z polskiego gruntu przedstawiał Bogdan Dyjuk, członek zarządu województwa podlaskiego:
– Ciągle rozmawiamy o środkach, które oczywiście są potrzebne, ale bez pracowników o określonych kompetencjach trudno ruszać z nowymi projektami. Bardzo dużym problemem jest stały rozdźwięk między kompetencjami a wynagrodzeniem. Przedstawiciele polskiej delegacji wiele miejsca poświecili prezentacji doświadczeń w postaci programów wsparcia w kształcenie zawodowe oparte na konkretnej współpracy z przedsiębiorcami. Przykładem takiej relacji jest województwo dolnośląskie, które z powodzeniem realizuje projekt klas patronackich. Natomiast przedstawiciele strony chorwackiej zwrócili uwagę na niski kapitał ludzki i niedofinansowanie projektów w tym zakresie. Chociaż Chorwaci podejmują wiele wysiłku w działania związane z kształceniem np. sfinansowanie kształcenia pielęgniarek, aby dostosowały kompetencje do wymogów unijnych, czy darmowe podręczniki, ciągle wielu młodych ludzi decyduje się na wyjazd z kraju.

Sojusz i wymiana doświadczeń
VII Forum Regionów Polski i Chorwacji otworzyło wiele tematów, które nie zostały dokończone, w najbliższym czasie pojawią się zapewne kolejne. Dlatego delegacja przedstawicieli polskich województw i chorwackich żupani już zaproponowali tematy do dyskusji na przyszłorocznym Forum, które odbędzie się w Polsce. Ciągle otwarta pozostaje kwestia reform administracyjnych, budżetu unijnego czy konsekwencji Brexitu.
- Od początku naszych kontaktów w przedstawicielami żupani Chorwackich, przyświecało nam poczucie misji. Kiedyś my byliśmy uczeni i do nas przyjeżdżały delegacje z Europy zachodniej, jak budować silny samorząd, tak my powinniśmy pomagać Chorwatom. Jednak dla mnie największą wartością dodaną tych spotkań jest pozyskanie bardzo dobrego i bardzo wiarygodnego partnera na poziomie Unii Europejskiej. Po tematach poruszanych na VII Forum utwierdzam się w przekonaniu, że mamy w Chorwatach silnego sojusznika, od którego możemy się także wiele nauczyć – powiedział na zakończenie Forum Olgierd Geblewicz.

Organizatorem Forum byli:
▪ Chorwacki Związek Żupanii
▪ Żupania Istryjska
▪ Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej
▪ Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Chorwacji
▪ Chorwacka Izba Gospodarcza

Patronaty sprawowali:
▪ Prezydent Republiki Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović
▪ Chorwacki Sabor
▪ Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Europejskich Republiki Chorwacji
▪ Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Funduszy Unijnych Republiki Chorwacji
▪ Ministerstwo Rolnictwa Republiki Chorwacji
▪ Ministerstwo gospodarki, Przedsiębiorczości i Rzemiosła Republiki Chorwacji
▪ Agencja Rozwoju Regionalnego Republiki Chorwacji
▪ Fundacja Konrada Adenauera

(aw)